Szkoła Controllingu

Controlling – system zarządzania skuteczny w walce z kryzysem

Controlling dla tysięcy przedsiębiorstw w rozwiniętych gospodarkach rynkowych stał się synonimem systemu zarządzania skutecznego w walce z kryzysem, ryzykiem, inflacją, konkurencją i narastającą zmiennością otoczenia. Przez praktyków i teoretyków zgodnie postrzegany jest jako sposób zarządzania firmą rodzący wysokie wymagania, oparty na profesjonalizmie i rozwijający profesjonalizm menedżerów.

Controlling, stosunkowo powszechnie wiązany jest przez jednych z rachunkowością przedsiębiorstwa, przez innych identyfikowany jest z formułowaniem celów (planowanie) i budowaniem służących ich realizacji programów działania (budżetowanie). Inne ujęcia postrzegają controlling dodatkowo w towarzystwie nowych rozwiązań w zakresie organizacji i struktur władzy będących odpowiedzią na rosnące, wewnętrzne zróżnicowanie przedsiębiorstw.

Instrumenty zarządzania w controllingu

W każdym przypadku zarządzanie oparte na controllingu wspiera się na mniej lub bardziej licznie wykorzystywanych instrumentach zarządzania. Ich obecność jest  świadectwem odchodzenia od "ręcznego" zarządzania i wchodzenia na drogę jego swoistej "automatyzacji". 

Controlling a tradycyjne zarządzanie

Rysunek: Podstawowe cechy klasycznej praktyki zarządzania

Controlling oznacza więc zmiany w technice zarządzania firmą. Przede wszystkim jednak oznacza zmiany w logice zarządzania. Elementy owej nowej "logiki zarządzania" reprezentowanej przez controlling wynikają przede wszystkim z:

• wprowadzenia, wraz z controllingiem, do systemu zarządzania przedsiębiorstwem perspektywy widzenia spraw i problemów typowej dla właściciela i wynikająca stąd jego silna orientacja na zapewnienie firmie długotrwałej egzystencji,
• odwołania się, w odpowiedzi na nasilające się zmiany w warunkach prowadzenia działalności gospodarczej, do idei sterowania zakładającej oparcie procesu zarządzania przedsiębiorstwem na pętli regulacyjnej,
• uświadomionej konieczności, wobec rosnącej niepewności, podejmowania wysiłków na rzecz ograniczania poziomu ryzyka w procesach decyzyjnych, m. in. poprzez ich silne wspomaganie informacyjne i metodyczne kierowników, w tym bezpośrednio przez controllerów, a także poprzez - podporządkowane osiąganiu pozytywnych w tym względzie rezultatów - kształtowanie kompetencji i organizacji procesów podejmowania decyzji.
   

Rysunek: Podstawowe cechy zarządzania opartego na controllingu

Controlling, obok nowych instrumentów, wiąże się więc ze zmianami także w sposobie myślenia i działania uczestników procesu zarządzania, menedżerów. Wymaga nowej mentalności na wszystkich poziomach decyzyjnych, odkrywania nowych obszarów aktywności w zarządzaniu i podejmowania w nich działań zorientowanych na przyszłość, na ograniczenia, na cele i na klienta[1]. Głównie od tych zmian zależy, czy controlling zaistnieje tylko w dokumentach i w przeprowadzonych rachunkach, czy - o co przede wszystkim chodzi - w głowach i tym samym wpłynie na sposób postrzegania, definiowania i rozwiązywania problemów przedsiębiorstwa[2].

Autor:

Dr Halina Błoch

Certyfikowany Controller, absolwentaka Controller Akademii w Gauting, najbardziej prestiżowej i znaczącej, pod względem liczby absolwentów, specjalistycznej placówce szkolącej controllerów w Europie. Przez wiele lat - pracownik naukowy Polskiej Akademii Nauk, od 15 lat zawodowo związana z wdrażaniem controllingu w polskich przedsiębiorstwach i szkoleniem kadry zarządzającej w zakresie controllingu. Autorka wszystkich podręczników, materiałów szkoleniowych i know-how Szkoły Controllingu.

2 W. A. Kewenig: Chance und Notwengigkeiten des Controlling für die öffentliche Verwaltung, j.w., s. 18-19